Дундговь аймгийн Засаг Даргын Тамгын Газар

Хуудас:  1   2   3   4  ( 31 мэдээ )

Малын гоц халдварт шүлхий өвчин 2017 оны байдлаар Сүхбаатар аймгийн Баруун-урт, Асгат, Эрдэнэцагаан, Сүхбаатар, Мөнххаан, Түмэнцогт, Дорнод аймгийн Матад суманд оношлогдсон тул тус нутгаар онцын шаардлагагүй тохиолдолд зорчихгүй, малын шилжилт хөдөлгөөн хийхгүй байхыг иргэд, малчдад зөвлөж байна.

1. Тодорхойлолт: Шүлхий нь богино хугацаанд өргөн уудам нутгийг хамран тархаж, тэмээ, үхэр, сарлаг, хонь, ямаа, гахай, буга, зээр зэрэг салаа туурайтныг өвчлүүлдэг вирусын гоц халдварт өвчин юм. Шүлхийгээр өвчилсөн нас гүйцсэн малын үхэл хорогдол бага, харин нялх төл болон ядарч доройтсон мал, амьтан олноор үхэж хорогддог.

2. Өвчний үүсгэгч: Шүлхий өвчнийг үүсгэгч вирус нь Пикорновиридэ ангийн Афтовирус зүйлд хамаарна. Шүлхий өвчин байнга гардаг нутагт цөөн хэдэн дэд хэвшлээр өвчин үүсдэг. Шүлхийн вирусын аль нэг хэвшлээр өвчилсөн мал, амьтан бусад хэвшлээр хам өвчлөх магадлалтай.

3. Халдвар дамжих зам: Халдварын голомт нь өвчтэй, өвчлөөд эдгэрсэн, халдвар авсан мал, амьтан, тэдгээрийн нус, шүлс, шээс, баас, сүү, үр зэрэгтэй хамт ялгаран гарсан вирүсээр бохирлогдсон уяа, зогсоол, хашаа саравч, өтөг, бууц, ус, тэжээл, бэлчээр, мал, амьтны тоног хэрэгсэл, гутал хувцас зэрэг болно. Ихэнхдээ шүлхийн халдвар өвчтэй, халдвартай мал амьтнаас шүлхийд мэдрэг мал, амьтанд шууд хавьтлын замаар болон шүлхийн вирусээр бохирлогдсон зүйлээр дамжин тархах бөгөөд өвчний голомтод ойр байсан мал, амьтанд амьсгалын замаар халдаж болно. Чийглэг, бүрхэг, хүйтэн цаг агаартай үед шүлхийн вирус алс хол салхиар зөөгдөн халдварлах боломжтой.

Шүлхий өвчтэй малтай харьцан ажиллаж байсан хүний багалзуурын салсанд шүлхийн вирус түр хадгалагдаж халдвар тараах эрсдэлтэй тул голомтоос гарснаас хойш 3-5 хоног мал, амьтантай газар очихыг хориглоно.

4. Эмнэл зүйн шинж тэмдэг: Өвчний нууц үе нь 14 хоног байна. Шүлхий өвчнөөр өвчилсөн мал, амьтны ам, хамар, буйл, тагнай, завьж, хэл, дэлэн хөх, турууны салааны арьсанд үлхий, яршил үүсэх, доголох, ус, тэжээлдээ дургүй болох, халуурах зэрэг нийтлэг шинж тэмдэг илэрнэ.

Шүлхий өвчний халдвар авсан үхэр 3 жил хүртэл вирусийг тээх боломжтой.

Эмгэг хувирал: Үхрийн ам, багалзуур, залгиурын цочмог салст үрэвсэл, салст бүрхүүл, усавхи бүрхүүлийн дорх цус харвалт болсон байна. Амны хөндий, залгиур, улаан хоолой, сархинаг, гүзээ, хамрын толио, уруул, хөх, туруу, турууны салаанд үлхий, шархлаа, яр үүссэн байна. Ходоод, 12 хуруу гэдсэнд олон тооны цус харвалт үүссэн байхын дээр салст бүрхүүлийн цусархаг, салст, усавхи үрэвсэл юм уу цус ихдэж хавагнасан байна. Уушгинд тогтонгишнолын цус ихдэлт, хаван үүссэн байдаг бол хөлөнд үлхий, шархлаа үүсэж үрэвсэнэ. Дэлэн дээр үлхий үүсэх ба хүндэрсэн үед идээт үрэвсэл болно. Ил харагдах тунгалгийн зангилаа томорч цус ихдэлт болсон байна.

Хорт хэлбэрийн үед зүрх, их биеийн булчинд сөнөрлийн, үхжлийн шаргалдуу өнгөтэй голомтууд үүсдэг бол зүрхний булчинд цагаан судлууд үүсэх бөгөөд “баран зүрх” гэж нэрлэдэг. Хөл, нуруу, хавирганы завсар, хэлний булчингууд гэмтсэн байна.

Тугал, торой, хурганд ходоод, гэдэсний усавхи цусархаг үрэвсэл, заримдаа “баран зүрх” илэрнэ. Бусад төрлийн мал, амьтанд ч үхэрт илэрсэнтэй адил эмгэг хувиралт ажиглагдана.

5.Онош: Эпизоотологийн байдал, эмнэл зүйн шинж тэмдэг, эмгэг бие бүтцийн хувиралт зэргийг үндэслэн урьдчилсан онош тогтоох бөгөөд оношийг лабораторийн шинжилгээгээр баталгаажуулна.

6. Эмчилгээ: эмчилгээ хийдэггүй.

МАЛ ЭМНЭЛГИЙН АЛБА

    Мал угаахад стандартын дагуу бэлтгэсэн уусмалд малыг бүх биеээр нь шумбуулж угаах, стандартын дагуу бэлтгэсэн уусмалаар шүржиж угаах гэсэн 2 арга мөрдөгдөж байдаг бөгөөд бог малыг шумбуулж, бод малыг шүршиж угаах нь үр дүнтэй байсаар 1950-1990 он хүртэл 40 шахам жил мал эмнэлгийн практикт мөрдөгдөж, хаврын 13, намрын 8 ажил гэгдэх мал эмнэлгийн заавал хийх графикт ажлын үр дүнд Монгол орны мал сүрэг халдварт, гоц халдварт, паразиттах өвчнөөс үндсэндээ эрүүлжсэн гэж үздэг билээ.
    Малыг шубуулж угааснаар гадна паразит өвчин үүсгэгчийн гол үүрлэдэг тохиромжой орчин, нөхцөл болох эрүүн доорх хонхор, гэдэс, хээл, суга, цавь хэсэгт бүрэн хүрч үүсгэгчийг устгах, угаасны дараа хот хороог сайн ариутгасанаар элдэв халдварт, парзиттах өвчний үүсгэгч 70-80 хувь устаж уг өвчлөлөөс мал эрүүлжих үндэстэй болж жилээ даадаг байлаа.
    Малыг бүрэн ноосолсоны дараа жилд нэг удаа угааж, хот хорооны хөрзөнг ховхолж хатаасны дараа ариутгаж, халдваргүйжүүлэх нь паразиттах өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх гол арга болон өргөжсөөр үүнтэй хослуулан элдэв өвчнийг эмчлэх, сэргийлэх, тарилга, туулга, боловсруулалт хийснээр гоц халдварт өвчний гаралт 50-60 хувь, халдварт өвчин 30-40 хувь, паразит өвчний халдварлалт, гаралт, тархалт 80 хүртэл хувиар буурдаг нь практик үйл ажиллагаанаас нотлогдсон байдаг.
    Үүний тодорхой жишээ гэвэл мал эмнэлгийн арга хэмжээ 1990-ээд оноос доголдож 1973 оноос хойш гараагүй байсан мал, амьтны гоц халдварт шүлхий өвчин 27 жилийн дараа 2000 оноос Дорнод, Хэнтий, Сүхбаатар, Дорноговь аймгийн ихэнх сумдад, Баян-Өлгий, Ховд аймгийн 2-3 суманд бараг жил дараалан гарч, 2003 оноос Сүхбаатар, Дорноговь аймагт хонины цэцэг, ихэнх аймгийн сумдад галзуу, боом, адууны халдварт цус багадах, үхрийн хорт салст халуурал өвчин эрчимтэй сэргэж, шувууны томуу, аденоматоз, маеди-висна, дуут хавдар, гахайн үржил, амьсгалын замын хам шинж өвчин, цусан халдварт, ДХХ-энтербактериоз өвчин гарч бүртгэгдэж эхэллээ.
    Эдгээр өвчнүүдийг гаргахгүй байх, урьдчилан сэргийлж чадах мэргэжилтэн бол малын эмч нар юм.
    Малын эмч бидний мэдлэг оюун, ур чадвараа шингээж хийх бүтээлч ажил бол малыг үзлэг, шинжилгээ, тарилга, туулгалт, угаалганд бүрэн хамруулж халдварт, гоц халдварт, паразит өвчний гаралт, тархалтыг эрс бууруулж, эрүүлжүүлж чадах бүрэн үндэслэлтэй билээ.

      1. ХХААХҮЯамны сайдын 02 тоот, Аймгийн Засаг даргын 04 тоот албан даалгавар тус тус гарч орон нутагт хэрэгжиж эхэлсэнтэй холбогдуулан ХХААГазрын даргын баталсан 9 заалт бүхий төлөвлөгөөг гарган хэрэгжилтийг ханган ажиллахын зэрэгцээ 

      7 хоног бүрийн Пүрэв гаригт сумдаас отор нүүдлийн судалгааг авч нэгтгэж  мэдээлийн сан бүрдүүлэн аймгийн удирдлагууд болон холбогдох байгуулагын  дарга,  хэлтэс, агентлагийг үнэн бодит мэдээллээр хангахад анхааран ажиллаж байна.

      2016 оны 01 сарын 04 ний өдрийн байдлаар тус аймагт Төв аймгийн 6 сумаас 63 өрх  71125 толгой малаар, өөрийн аймгийн бусад сумдын нутагт 204 өрхийн 151000 толгой мал, гадны аймаг суманд 190 өрх 122395 толгой малаар оторлолттой байна. Цаашид отор нүүдэл нэмэгдэж сум хооронд болон гадны аймаг сумдаас мал ихээр орж ирэх хандлагатай байгаа тул сумдын Засаг дарга нарт хэд хэдэн асуудал дээр анхаарч ажиллах чиглэл өгч ажилласан ба отроор ирж байгаа малчдын сумдын удирдлагууд болон малчидтай хамтран ажиллах гэрээний төслийг боловсруулан сумдад хүргэн ажилласан.

      1. ХХААГ-ын даргын 2016 оны А/15 тушаалаар Шуурхай штабыг 5 гишүүний бүрэлдэнхүүнтэй байгуулан, штабын ажиллах журмыг хавсралт-1, шуурхай штабын жижүүрт ажиллах жижүүрийн хуваарийг хавсралт 2-р  тус тус батлан 03.01 өдрийг  хүртэл ажиллуулахаар шуурхай арга хэмжээг зохион байгуулж байна.
      2. Засгийн газрын 2016 оны 322-р тогтоолоор аймаг сумдын аюулгүй нөөцийг бүрдүүлсэн ба одоогоор сумдын аюулгүй нөөцөд өвс- 620,7 тн , тэжээл-230,7 тн, аймгийн аюулгүй нөөцөд 208 тн өвс, тэжээл-20 тн нөөцтэй байна. Сумдууд өвс тэжээлийн нөөцтэй байгаа ба нэр бүхий 5 сумын 8 ААН-д өвс-135 тн, тэжээл-45 тн  нөөцлөн малчид иргэдэд нийлүүлж, өнөөдрийн байдлаар өвс-6500, тэжээл-12000 төгрөгний үнэтэй  борлуулж байна.
      3. Аймгийн хэмжээнд ОБ-ын хэлтсийн харьяанд  нийт 46 толгойн сэргийлэгч ажиллуулан цаг агаарын аюултай үзэгдлийн сэрэмжлүүлгийг толгойн сэргийлэгчээр дамжуулан малчид иргэдэд хүргэдэг. Цаашид нэмэгдүүлэн бүх сумдыг хамруулах шаардлага гарч ирж байна. Мөн Tsаg-agaar.mn-s нарийвчилсан мэдээллийг авч ХАА-н үйлдвэрлэлд ажиллагсад үйл ажиллагаагаа урьдчилан төлөвлөн, ашиглаж байх тухай зөвлөмжийг сумдад хүргэсэн.
      4. Аймгийн хэмжээнд бартаа туулагч хүнд даацын машин-4 /ОБ-2,Сайнцагаан сумын Эрчим хүчээр хангах албанд-1, Автозам  ашиглалтын Ялгуусан ХХК-д-1/, авто зам хаагдсан үед нээлттэй байлгахад зориулагдсан автогридер -1, ковш-8, автотрайлер-1 байна. Дээрхи техник хэрэгслүүдийг ОБГ-аас шаардлагтай үед ашиглах бэлэн байдлыг ханган ажиллаж байна. 
      5. Мал аж ахуйг байгалийн болзошгүй эрсдэлээс хамгаалах ажлыг орон нутагт зохион байгуулж 15 сумын хэмжээнд 435 малчин, мал бүхий өрх, 135436 толгой малыг 53.928.058 төгрөгний даатгалд хамрууллаа. Нийт малчин өрхийн 6.7%, мал сүргийн 5 хувь тус тус хамрагдсан. Сайн малчин хөтөлбөрийн хүрээнд төрийн банкнаас 1535 малчин өрх зээлийн дэмжлэг авч эрсдлийн даатгалд давхар даатгуулсан.
      6. Дундговь аймгийн хэмжээнд өвөлжилтийн байдал хэвийн байна. 2016 оны 12 сарын 21-22 өдрүүдэд нийт сумдын нутгаар цас орсон ба дээд тал нь 6 см цас орсон. Одоогоор бараг цасгүй болж байна. Отор нүүдэл, шилжилт хөдөлгөөн нэмэгдэж байгаатай холбогдуулан малын халдварт  өвчин нэмэгдэж байна. Дэрэн, Эрдэнэдалай суманд гоц халдварт хонины цэцэг өвчин гарч  12 сарын 17 өдрөөс хорио цээрийн дэглэм хэрэгжүүлж байна.
      дэлгэрэнгүй

      Малын гоц халдварт цэцэг өвчний тархалт нэмэгдэж байгаатай холбогдуулж ХХААГ-ын даргын 2016.12.22-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөх "Мал эмнэлгийн ариутгал халдваргүйтлийн ажил зохион байгуулах удирдамж"-ийг батлан гаргалаа. Уг удирдамж нь малын гаралтай түүхий эд бүтээгдэхүүн худалдан борлуулж буй ААН, иргэдэд үйлчлэх болно.

        Цагийн байдал хүндэрч, малын гоц халдварт өвчний гаралт нэмэгдэж байгаатай холбогдуулан ХХААГ-аас шуурхай штабыг байгууллаа. Малын гоц халдварт өвчний шинж тэмдэг илэрсэн малчин мал бүхий иргэд дараах утсанд хандаж мэдэгдэнэ үү.  

        УТАС: 93215538,  ажлын цагаар 70593052

                  Мал аж ахуйн салбарын өвөлжилт, хаваржилт болон мал амьтны гоц халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх малын шилжилт хөдөлгөөнд хяналт тавих тухай ХХААХҮЯамны сайдын 02 тоот, Аймгийн Засаг даргын 04 тоот албан даалгавар тус тус гарч орон нутагт хэрэгжиж эхлээд байна. 2016 оны 12 сарын 01-ний өдрийн отор нүүдлийн мэдээгээр тус аймагт Төв аймгийн 4 сумаас 9 өрхийн 8198 мал, өөрийн аймгийн бусад сумдын нутагт 212 өрхийн 150401 мал, гадны аймаг суманд 187 өрх 269504 толгой малаар оторлолттой байна. Цаашид отор нүүдэл нэмэгдэж сум хооронд болон гадны аймаг сумдаас мал ихээр орж ирэх хандлагатай байгаа тул сумдын Засаг дарга нар анхаарч шаардлагатай арга хэмжээг авч ажиллана уу. Үүнд:

          1. Сумдын удирдлагууд өөрийн сумын бэлчээрийн даацад тохируулан гаднаас отроор орох боломжит малын тоо, судалгааг урьдчилан гарган орон нутгийн шийдвэр гаргах болон отроор өрх, мал оруулах сумдын удирдлагууд тухайн сумдтай гэрээ байгуулан малчдын ая тухтай оторлох нөхцөл байдлыг хангахад хамтарч ажиллах

          2. Отроор ирж буй малчин өрхийг урьдчилан тандаж, мал эмнэлгийн шинжилгээний бичиг, тухайн орон нутгийн Засаг даргын тодорхойлолтыг үндэслэн өөрийн суманд нэвтрүүлэх дамжин өнгөрүүлэх, бүртгэл судалгаатай ажиллах

          3. ХХААХҮЯ-ны Сайдын 02 тоот албан даалгавар, аймгийн Засаг даргын 04 тоот албан даалгаврын хэрэгжилтүүд дээр ач холбогдол өгч, анхаарч ажиллах. 

          дэлгэрэнгүй

          Хяналтын цэгт хэлтэс, агентлагууд хуваарийн дагуу хариуцлагатай ажиллана уу.

            Хүнс, хөдөө аж ахуйн сайдын 2015 оны А/76 дугаар тушаал, Мал эмнэлэг, үржлийн газрын даргын 2016 оны 04 дүгээр сарын 20 өдрийн гэрээг үндэслэн аймгийн засаг даргын А/174-р захирамж, ХХААГазрын даргын А/05-р тушаалын дагуу улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар Сайнцагаан, Хулд сумдын нийт 12000 хонин сүрэгт хувьсийн ангилалт хийж байна.  

            Энэхүү ажлыг Сайнцагаан суманд Мал үржлийн үйлчилгээний Норчүгэнэ хоршоо, Хулд суманд Мал үржлийн үйлчилгээний “Хулд таван эрдэнэ” ХХК гүйцэтгэж  байна. Эдгээр нэгжүүдийн ажлын явц байдалтай газар дээр нь Мэргэжлийн хяналтын улсын байцаагч, МАА-н Хэлтсийн албан хаагчид үзэж танилцаж заавар зөвлөгөө чиглэл өгч ажиллаа.  

            Сайнцагаан сум 6000 хээлтэгч, хээлтүүлэгчид хувьсийн ангилалтыг хийж амжилттай дуусгалаа. Энэхүү ажлыг чанартай гүйцэтгэхийн тулд ХААИС-н багш Ph/D Н.Сүхээг урьж авчирч арга зүйн зөвлөгөөг авч цаашид хонин сүргээ өсгөн үржүүлэх ажлын чиглэлээ тодорхойллоо. 

              Хуудас:  1   2   3   4  ( 31 мэдээ )

              Цахим санал, өргөдлийн систем

              www.7059106.mn

              Санал хүсэлт илгээх

              Санал асуулга

              ҮХАА-н газрын үйл ажиллагааны хэрэгжилтэд Та ямар үнэлгээ өгөх вэ?

              Үр дүнг харуулах